تاریخ انتشار : یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۴ - ۱۷:۰۱

تاملی در چرایی خشک شدن دریاچه ارومیه

تاملی در چرایی خشک شدن دریاچه ارومیه

به گزارش عصر سلماس به نقل از ایرنا، هنوز خیلی ها در مناطق پیرامونی دریاچه ارومیه مخفیانه در داخل خانه باغ هایشان، چاه غیرمجاز حفر و حوضچه حیات را با آب فواره تزیین می کنند؛ با آب شرب به شست وشوی ماشین می پردازند و این تنها بخشی از بی توجهی به حقوق جمعی است.بخش

به گزارش عصر سلماس به نقل از ایرنا، هنوز خیلی ها در مناطق پیرامونی دریاچه ارومیه مخفیانه در داخل خانه باغ هایشان، چاه غیرمجاز حفر و حوضچه حیات را با آب فواره تزیین می کنند؛ با آب شرب به شست وشوی ماشین می پردازند و این تنها بخشی از بی توجهی به حقوق جمعی است.بخش عمده مصرف آب بدون شک مربوط به کشاورزی و برداشت غیرمجاز آب از سفره های زیرزمینی و صنایع پرمصرفی همچون فولاد است که طی سا ل های اخیر رشد فزاینده ای در این حوضه داشته است. حوضه ای که با داشتن دشت هایی مانند دشت تبریز، ملکان، مراغه، عجب شیر، شیرامین، شبستر، تسوج و آذرشهر یکی از کانون های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به شمار می رود. هر چند دلایل خشک شدن دریاچه ارومیه چندمتغیر است اما نباید این واقعیت را از نظر دور داشت که این پیکره آبی زیبا که آب آن دو دهه قبل با امواج خروشان و سهمگین اش، جاده ها و باغات پیرامونی را غوطه ور می ساخت، نه در یک روز و یک سال، بلکه در طول ۲۰ سال به این حال و روز افتاده است.

تامل در چرایی خشکیدن دریاچه نشان می دهد که احیای این بستر آبی فروخفته در شمال غرب کشورمان همانند خشک شدن اش، نیازمند گذشت زمان و همدلی و همراهی اجتماعات ساکن در حوضه آبریز آن برای استفاده عقلایی از منابع آبی سهیم با دریاچه بیمار می باشد.اما با وجود کاهش ۶ متری سطح دریاچه ارومیه طی سال های ۱۳۷۵ تا ۱۳۹۰ هنوز بسیاری از کشاورزان با بی توجهی به حقوق جمعی از کاشت و برداشت محصولات پرمصرفی همچون هندوانه و پیاز دست نمی کشند. مدیر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، فعالیت های وسیع کشاورزی، تبخیر زیاد در پی گرم شدن هوا، تغییرات اقلیمی و برداشت غیرمجاز از آب های زیرزمینی در پی حفر چاه را از دلایل خشک شدن این دریاچه می داند.حسین لطفعلی زاده می گوید: متخصصان این مرکز در راستای عمل به وظیفه خطیر پژوهش از دهه ۱۳۷۰ نسبت به بحران دریاچه ارومیه حساسیت نشان داده و پروژه های تحقیقاتی متعددی را در این زمینه به اجرا در آوردند.به گفته وی، این مرکز به عنوان یکی از واحدهای دانش بنیان کشاورزی استان در راستای تغییر الگوی کشت حوضه دریاچه تلاش های بی وقفه داشته و با تهیه و ارائه نهال های مقاوم پسته و بادام، دستیابی و تهیه ارقام مقاوم به خشکی و شوری گندم و جو از قبیل رقم پیشگام و نارین، قدم های موثری در این زمینه برداشته است.وی می گوید: در راستای آگاهی مردم منطقه از تهدیدهای زیست محیطی بحران دریاچه اولین همایش ملی اثرات پسروی دریاچه ارومیه بر منابع خاک و آب در سال ۱۳۹۲ به همت این مرکز در استان برگزار شد که ۲۰۰ مقاله علمی از محققان و دانش پژوهان سراسر کشور در این همایش مورد بررسی و تامل قرار گرفت.به گفته لطفعلی زاده با وجود رایزنی های متعدد با مسوولان ذیربط تاکنون از پتانسیل بالای این مرکز و تحقیقات و تجارب ارزشمند اعضاء هیات علمی آن استفاده و استقبال نشده است.

رئیس سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی نیز می گوید: تمامی فعالیت های کشاورزی این سازمان در مسیر صرفه جویی و بهینه سازی مصرف آب کشاورزی با هدف احیای دریاچه ارومیه قرار گرفته است. کریم مهری موضوع انتقال آب با لوله، اصلاح الگوی کشت و نیز اجرای طرح های نوین آبیاری تحت فشار را از اولویت های این سازمان در راستای مدیریت مصرف بهینه آب کشاورزی و احیای دریاچه ارومیه می داند. وی می گوید: در راستای اصلاح تغییر الگوی کشت، در سال جاری کاشت محصولات پیاز و سیب زمینی به میزان یک هزار و ۸۰۰ هکتار کاهش یافت و به جای آن دانه های روغنی از جمله کلزا و گلرنگ کشت شد.به گفته وی در حال حاضر دولت ۸۵ درصد اجرای طرح های آبیاری را بلاعوض پرداخت می کند و این سازمان کشاورزانی را که متقاضی طرح تجمیع اراضی برای یکپارچه سازی و اجرای طرح های نوین آبیاری می باشند در اولویت پرداخت تسهیلات بلاعوض قرار می دهد.

دبیر ستاد ملی احیای دریاچه ارومیه نیز می گوید: تفکر خشک کردن اجباری این دریاچه زمانی درست است که دریاچه را خود طبیعت خشک کند حال آنکه دریاچه ارومیه را انسان ها خشک کردند و در حقیقت ما همه دست به دست هم دادیم تا دریاچه ارومیه را خشک کنیم.عیسی کلانتری به بحران مصرف بی رویه آب نیز اشاره کرده و می گوید: ما صدها دریاچه مانند ارومیه را هم در زیر زمین داریم که آن ها را هم خشک کرده ایم.به گفته وی حداکثر سقف بهره برداری از آب های تجدید پذیر ۴۰ درصد بوده اما در حوزه دریاچه ارومیه ۷۰ درصد و در کشور ۸۶ درصد آب های تجدید پذیر استفاده می شود.

وی با هشدار نسبت به عواقب ویران گر خشک شدن دریاچه ارومیه، می گوید: وقتی احیای دریاچه ارومیه به عنوان اولین مصوبه دولت مطرح می شود، یعنی دولت اهمیت این مسئله را درک کرده و اگر امروز برای احیای دریاچه ۷ میلیارد دلار هزینه نکنیم، باید برای جبران تبعات آن صدها میلیارد دلار هزینه کنیم.وی می گوید: شکی نیست که دریاچه ارومیه می تواند هم از نظر اکولوژیکی و هم از نظر زمین شناسی احیاء شود اما به شرطی که همه افراد مسئول و مردم پای کار بیایند. حال وظیفه اجتماعات پیرامونی دریاچه ارومیه به شعاع دهها کیلومتر است که سهم این پیکره آبی از منابع آبی موجود را برای ادامه حیات ولو بخش کوچک باقیمانده آن محترم بشمارند تا مرگ دریاچه، بحران زندگی برای نسل های آتی را رقم نزند. اجتماعات ساکن حوضه آبریز دریاچه ارومیه باید بدانند که سالانه تنها اگر دو میلیارد مترمکعب از آب مورد نیاز این پیکره آبی را که در حال حاضر در بخش هایی مانند کشاورزی هدر می رود، به آن بدهند، بارقه های امید برای احیای این ذخیره اکولوژیکی بین المللی شعله ورتر و افق برای پایداری حیات بشری در مناطق حاشیه ای آن روشن تر می شود. در مجموع می توان گفت اگرچه تدبیر دلتمردان و همدلی مسوولان در احیاء دریاچه ارومیه نقش مهمی را ایفا می کند اما تغییر سبک زندگی و فرهنگ استفاده از آب اصلی ترین محور نجات دریاچه ارومیه از بحران خواهد بود و این مردم هستند که باید به کمک دریاچه ارومیه بشتابند.

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.