کد خبر : 1824
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۷:۲۸

درباره ي نيمتاج سلماسي

درباره ي نيمتاج سلماسي

*بهمن ارجمند – کارشناس ارشد ادبیات فارسی سخن گفتن از شاعري كه تنها دو شعر از او در دست است سخت دشوار است و تحقيق درباره ي شاعري كه در منابع مختلف چيزي غير از چند جمله ي تكراري درباره ي وي وجود ندارد؛تقريباً ناممكن است.سخن از بانو نيمتاج سلماسي است. بانو نيمتاج شاعري است

*بهمن ارجمند – کارشناس ارشد ادبیات فارسی

سخن گفتن از شاعري كه تنها دو شعر از او در دست است سخت دشوار است و تحقيق درباره ي شاعري كه در منابع مختلف چيزي غير از چند جمله ي تكراري درباره ي وي وجود ندارد؛تقريباً ناممكن است.سخن از بانو نيمتاج سلماسي است. بانو نيمتاج شاعري است كه نام وي در اكثر كتب مربوط به شاعران معاصر و مشروطه آمده است و البته در همه ي آنها اطلاعات مختصر و اندكي در اختيار خواننده قرار مي گيرد.index
دكتر روح انگيز كراچي در كتاب انديشه نگاران زن در شعر مشروطه،او را شاعري دردمند و آزادي خواه مي داندشاعري كه با پيرامون خويش ارتباط منطقي دارد.‹‹ درشعر فارسي او نخستين زني است كه مسائل اجتماعي، انتقادي و مضامين سياسي را به قلمرو شعر راه داد و شعر را فضايي آزاد براي ارائه ي افكار و انديشه هاي اجتماعي خود ديد. او دربافت تاريخي خود هنرمندي مترقي بود.۱››دكتر كراچي همچنين در مصاحبه با مجله ي پروين نيمتاج را نخستين زني مي داند كه سياست را به شعر سروده است.۲
دكتر فاطمه مدرسي در مقاله اي ارزشمند با عنوان‹‹نيمتاج، تاجي بر تارك آزادگي›› به برخي از ويژگي هاي شعري بانو نيمتاج اشاره مي كند و بعضي از ابيات ايشان را شرح مي دهد.دكتر مدرسي نيمتاج را شاعري ظلم ستيز و آزادي خواه معرفي مي كند.‹‹نيمتاج لكستاني،يكي از زنان متعهد و ظلم ستيزي است كه درزمانه اي پرآشوب،بي باك و پر صلابت و با زباني برخوردار از سلاست و رواني، نداي آزادي را سر داد. او شاعري بودآزاديخواه، واقع گرا و انسان دوست كه مي خواست از بيداد، داد سازد و از درد، درمان.۳›› آوازه ي اشعار شورانگيز بانو نيمتاج به استاد ملك الشعراي بهار نيز رسيده بود.‹‹قريحه ي سرشار و ذوق لطيفش در همان اوان جواني، او را در محافل و مجامع ادبي پرآوازه ساخت و اشعار شورانگيزش در محضر سخن سنجان و ناقدان سخن اشتهار و اعتباري فراوان يافت.تا آنجا كه صيت سخنش به استاد سخن ملك الشعراي بهار، هم رسيداستاد با ارسال رقعه اي، استعداد و قريحه ي شعريش را ستود و او را در كار شعر و شاعري تشويق نمود.۴››در اين مقاله؛ دكتر مدرسي به درستي اشاره مي كنند كه نيمتاج و شعر او چنان كه شايسته ي مقام وي است شناخته نشده و انديشه ي ژرف و سخن نغز او بر همگان روشن نگشته است.
نام پرآوازه ي نيمتاج در ديوان شهريار نيز به چشم مي خورد.استاد محمد حسين شهريار شعري دارد كه در آن نام شاعران ايران را آورده است.ايشان در اين شعر بلند به نام بانو نيمتاج اشاره مي كند و او را گنج نهان مي نامد.
غزلسراي لطيفي است در خوي آغاسي چنان كه گنج نهان نيمتاج سلماسي۵
دكتر رزا قراچورلو در مقاله اي با عنوان برجسته ترین زنان ادیب وشاعر ایران در دوران مشروطیت(در سال های ۱۲۸۵ تا ۱۳۰۴ شسی) ونقش آنها در تحولات اجتماعی ایران كه در مجله ي حافظ به چاپ رسيده است ضمن معرفي بانو نيمتاج سلماسي بيان مي كند كه اشعار وي در مجله ي زبان زنان به چاپ رسيده است۶٫ اين مجله در سال ۱۳۰۱ و توسط خانم صديقه دولت آبادي در اصفهان منتشر مي شد. البته تلاش نگارنده براي دسترسي به اين مجله از طريق كتابخانه ي ملي فعلاً به نتيجه نرسيده است.
در اين مقاله دكتر قراچورلو بانو نيمتاج را داراي دويست بيت شعر مي داند اما فقط به دو شعر معروف كاوه و پيام ما به تهران اشاره مي كند۷٫ با توجه به اينكه در تمامي منابع فقط دو شعر از بانو نيمتاج منتشر شده است؛ به نظر مي رسد كه ادعاي نويسنده ي مقاله در انتساب دويست بيت شعر به بانو نيمتاج خالي از حقيقت است.
آقا بزرگ تهراني نيز در جلد نهم كتاب الذريعه الي تصانيف الشيعه وجود ديواني را به بانو نيمتاج سلماسي نسبت مي دهد۸٫به همان دليلي كه در بالا بدان اشاره شد اين ادعا نيز نمي تواند صحيح باشد.
در اينجا يك سؤال اساسي پييش مي آيد و آن اينكه چرا با وجود استعداد ناب و انديشه ي والا يي كه بانو نيمتاج داشت؛ اشعار بيشتري سروده نشد يا اگر سروده شد منتشر نگرديد؟انتظار منطقي اين بود كه ذوق سرشار و طبع لطيف بانو نيمتاج آفرينش هاي ديگري در عرصه ي شعر و ادب رقم مي زد .اما اين اتفاق نيفتاد.البته حدس نگارنده اين است كه اشعار منتشر نشده اي از بانو نيمتاج وجود دارد و اميد مي رود كه در آينده ابهاماتي از اين قبيل برطرف شود.
منابع:
۱-کراچی،روح انگیز، اندیشه نگاران زن در شعر مشروطه، تهران،۱۳۸۱
۲-کراچی،روح انگیز، نیمتاج نخستین زنی که سیاست را به شعر سرود، مجله ی پروین،شماره ی ۷، شهریور۱۳۸۱
۳-مدرسی،فاطمه،نیمتاج، تاجی بر تارک آزادگی، مجله ی دانشکده ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران،تابستان ۱۳۷۸ ص ۱۰۴
۴-همان ص ۱۱۰
۵-شهريار، محمدحسين،ديوان اشعار؛جلد دوم؛نشر نگاه،ص۷۳۵
۶-قراچورلو، رزا،برجسته ترین زنان ادیب وشاعر ایران در دوران مشروطیت(در سال های ۱۲۸۵ تا ۱۳۰۴ شسی) ونقش آنها در تحولات اجتماعی ایران،حافظ،فروردین واردیبهشت۱۳۸۸،شماره ۵۹، ص۳۷
۷-همان ص۳۷
۸- تهراني،آقا بزرگ.الذريعه الي تصانيف الشيعه.تهران:اسلاميه،۱۳۸۷ق،۲۵جلد،جلد۹ص۱۲۴۴

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.